NOEME WILLEM
VISSER Wie en Waarom

LITURGIE &CETERA Thema's
 Kerkelijk Jaar
Hoofddienst  Getijden Devotie Uitingsvormen 

Liturgie

LITURGIEK
Liturgiek TVG

Liturgiegeschiedenis

Joods

Vroeg Christelijk

Oosters Orthodox

Westers Katholiek

Protestants

HYMNOLOGIE

Geschiedenis van de Hymnodie

Oud Joodse Hymnodie
Vroeg Christelijke Hymnodie
Griekse Hymnodie tot 900AD
Latijnse Hymnodie
Lutherse Hymnodie
Calvinistische (Franse) Psalmodie
Nederlandse Gemeentezang
na de Reformatie

Engelse Hymnodie

Muziekgeschiedenis


Kunstgeschiedenis

Prehistorie, Oudheid en Vroege Middeleeuwen
Middeleeuwen
Renaissance
Barok en Rococo
Negentiende Eeuw
Twintigste Eeuw



Het eerste boek der MakkabeeŽn

Na de terugkeer uit de Baylonische ballingschap was er een rustige periode voor het joodse volk. De tempel werd herbouwd, en onder de monotheÔstische Perzische heerschappij was men betrekkelijk vrij het eigen geloof te praktizeren.

Dat veranderde na 337 v.C., toen de Perzen werden aangevallen door de Grieks-Macedonische koning Philippus. Zijn zoon Alexander de Grote maakte Palestina onderdeel van de hellenistische wereld.

Na de dood van Alexander in 323 v.C. werd zijn grote rijk verdeeld onder zijn generaals. MesopotamiŽ, PerziŽ en Klein-AziŽ (Asia Minor) gingen naar Seleucus; Palestina en Egypte werden vielen toe aan aan PtolemaeŁs. Seleucus stichtte rond 300 v.C. twee hoofdsteden: AntiochiŽ in het huidige SyriŽ en Seleucia in MesopotamiŽ. Onder Antiochus III kreeg het Seleucidische rijk zijn grootste omvang, nadat in 200 v.C. ook Palestina was veroverd.

De Seleuciden zetten de onder PtolemeŁs begonnen 'hellenisering' door. Een deel van de bevolking van Juda had daar geen moeite mee. Steden werden ver- of herbouwd in Griekse stijl, in Jeruzalem werden Griekse scholen geopend. Orthodoxe joden hadden wel groot bezwaar tegen de hellenistische cultuur: de godsdienst kende talloze goden. Zij vonden het vreselijk dat een hogepriester genaamd Jezus zich liet aanspreken met het Griekse Jason. Vooral onder Antiochus IV Epiphanes (reg. 175-164 v.C.) kregen de orthodoxen het zwaar: de boeken van de wet werden verbrand en de tempel in Jeruzalem werd geschonden.

In 168 kwamen de orthodoxen o.l.v. Mattathias in opstand, maar Antiochus stuurde een leger dat de rellen snel de kop indrukte. De soldaten gebruikten de tempel om Zeus te vereren, en mensen die leefden volgens de joodse wetten werden levend verbrand.

Een zekere Judas of Yehuda Hamaccabi - Judas met de slaghamer - (een zoon van Mattathias) leidde een klein leger van vrome joden die tegen de Seleuciden streden. Omdat Antiochus het te druk had met een oorlog tegen de ArmeniŽrs, had hij geen troepen beschikbaar om terug te slaan en kon Judas de Seleuciden uit Jeruzalem verdrijven (165 v.C.) en de tempel opnieuw inwijden. Dit feit wordt jaarlijks gevierd tijdens het Chanoeka-feest.

Na de dood van Antiochus in 164 normaliseerde de betrekkingen tussen de joden en de Seleuciden; in 152 werd Judea feitelijk onafhankelijk doordat de Seleuciden Judas' broer Jonathan erkenden als hogepriester. Een andere broer, Simon, werd uitgeroepen tot 'eeuwig vorst'; hij wordt zodoende gezien als de stichter van de dynastie der MakkabeeŽn, ook wel HasmoneeŽn genoemd. De MakkabeeŽn behielden de macht tot Romeinse troepen onder Pompeius in 63 v.C. Palestina veroverden.

Dit is kort de historische achtergrond van wat beschreven staat over de periode van 175 v. Chr. tot 134 v. Chr. in het eerste en tweede boek der MakkabeeŽn. (3 MakkabeeŽn heeft een ander onderwerp.) De oorspronkelijke Hebreeuwse versie van 1 MakkabeeŽn uit ca. 100 v.C. is verloren gegaan; een Griekse vertaling is wel behouden. Het boek begint met de rebellie van Mattathias en eindigt met de moord op Simon, in 135 v.C.